Z ośmiuset płócien, które pozostały w spadku po Beckmannie, prawie jedna trzecia to pejzaże. O ile do tej pory w centrum zainteresowania muzeów znajdowały się przede wszystkim jego wielkie obrazy figuratywne, o tyle w ostatnim czasie powoli rozprzestrzenia się opinia, że Beckmann - jak żaden inny artysta 20. wieku - był istotnym odnowicielem pejzażystki. Artystyczne poznanie świata czerpał bowiem z przyrody i podniósł malowany obraz krajobrazowy do rangi kategorii estetycznej, aby wizualizować egzystencjalne pytania o stosunek człowieka do świata. W 1948 roku tak wypowiedział się na ten temat: Oddalony jestem od tego, aby zachęcać Państwa do bezmyślnego naśladownictwa zjawisk naturalnych. Każda forma odbioru przyrody musi stać się wyrazem własnej radości lub własnego cierpienia i dzięki temu zawierać zmiany, decydujące o sztuce, o prawdziwej abstrakcji. Ale proszę nie przekraczać tej "linii": kiedy nie będziecie uważać, kiedy będziecie zmęczeni i mimo wszystko będziecie tworzyć, obniżycie loty - albo w bezmyślnej imitacji natury lub sterylnej abstrakcji, które nie wystarczają na to, aby być porządnym rzemieślnikiem artystycznym.

Życiowa pasja

Dzięki wielkim retrospektywom w Paryżu, Londynie i Nowym Jorku oraz rekordowym cenom na aukcjach, dzieła Maxa Beckmanna znalazły się ostatnio w centrum zainteresowania międzynarodowych muzeów i kolekcjonerów. Jednak niezbyt często wystawiano jego prace pod kątem specyficznych aspektów tematycznych, jak na przykład jego autoportrety (1993) lub jego pejzaże (1998). Aktualny pokaz pod tytułem Max Beckmann. Ludzie nad morzem w hamburskim Bucerius Kunst Forum zajmuje się po raz pierwszy życiową fascynacją tego artysty morzem i wpływami tej pasji na jego sztukę. Spośród setki obrazów, których tematem jest morze, ponad jedną trzecią można obecnie oglądać na tej hamburskiej wystawie. Razem z dwudziestoma rysunkami pokazują one wyjątkowe znaczenie tematyki morskiej w dziele Maxa Beckmanna. Prace, znajdujące się na tym pokazie, wypożyczone zostały z międzynarodowych muzeów, min. z Centre Georges Pompidou w Paryżu, z Tate Gallery w Londynie, z Walker Art Center w Minneapolis, z Saint Louis City Art Museum, z Kunsthaus w Zurychu oraz z ważnych kolekcji prywatnych.

Ponadczasowe znaczenie

W rozwoju morskich obrazów Maxa Beckmanna widać wpływy, jakim podlegał: we wczesnym okresie jego artystycznego rozwoju inspirował go romantyk Delacroix, w latach dwudziestych ubiegłego wieku mierzył swoje siły z Matissem. W pejzażach nadmorskich i promenadach artysta występował w roli trzeźwego obserwatora, pokazującego życie społeczne z perspektywy przebieralni w kąpielisku. W latach czterdziestych morze stało się głównym motywem jego holenderskiej emigracji, metaforą wolności. Mitologiczne sceny, odgrywające się na tle horyzontu, nadają jego spostrzeżeniom ponadczasowe znaczenie.

Morze świata